(бардошт аз Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ)
Ваҳдати миллӣ ҳамчун арзиши олии давлатдорӣ ва пояи суботи ҷомеа дар Ҷумҳурии Тоҷикистон нақши ҳалкунанда дорад. Дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъкид мегардад, ки ҳифзи дастовардҳои истиқлол, таҳкими худшиносии миллӣ ва бедорсозии хотираи таърихӣ вазифаҳои калидии сиёсати давлатӣ ба шумор мераванд. Дар шароити ҷаҳонишавӣ, таҳдидҳои иттилоотӣ ва афзоиши равандҳои бегонапарастӣ, масъалаи таҳкими ваҳдати миллӣ аҳаммияти махсус касб мекунад. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми хеш ба Маҷлиси Олии кишвар зикр менамоянд, ки «бе шинохти дурусти гузашта ва эҳтиром ба мероси таърихӣ тарбияи насли худогоҳ ва ватандӯст ғайриимкон аст». Аз ин рӯ, бедорсозӣ ва ҳифзи хотираи таърихӣ ҳамчун омили муҳими таҳкими ҳувияти миллӣ ва ваҳдати ҷомеа баррасӣ мегардад.
Хотираи таърихӣ маҷмӯи донишҳо, тасаввурот, арзишҳо ва таҷрибаи таърихии ҷомеа мебошад, ки дар шуури ҷамъиятӣ шакл гирифта, аз насл ба насл интиқол меёбад. Дар илми ҷомеашиносӣ ва таърихнигорӣ хотираи таърихӣ ҳамчун ҷузъи муҳими ҳувияти миллӣ баррасӣ мегардад. Он на танҳо хотираи гузашта, балки воситаи дарки ҳозира ва тарҳрезии ояндаи ҷомеа низ ба шумор меравад.
Хотираи таърихӣ тавассути манбаъҳои гуногун – осори хаттӣ, ёдгориҳои моддӣ, анъанаҳо, маросимҳо, забон ва фарҳанг ташаккул меёбад. Ин унсурҳо дар маҷмӯъ заминаи ташаккули тасаввури воҳиди таърихи миллатро фароҳам оварда, ҳисси тааллуқ ба ҷомеа ва масъулияти шаҳрвандиро тақвият медиҳанд. Дар шароити муосир, ки таҳриф ва бознигарии ғаразноки таърих зиёд ба назар мерасад, ҳифзи хотираи таърихӣ аҳаммияти хоса пайдо мекунад.
Аз нигоҳи сиёсӣ ва иҷтимоӣ, хотираи таърихӣ омили муҳими муттаҳидсозандаи ҷомеа мебошад. Он арзишҳои умумимиллиро тақвият дода, ба ташаккули ҷаҳонбинии ягона ва ҳамгироии иҷтимоӣ мусоидат менамояд.
Ваҳдати миллӣ бе мавҷудияти худогоҳии таърихӣ тасаввурнопазир аст. Таҷрибаи таърихии халқи тоҷик нишон медиҳад, ки маҳз шинохти решаҳои таърихӣ ва эҳсоси ягонагии фарҳангӣ дар марҳилаҳои душвори таърихӣ омили асосии пойдории миллат гардидааст. Ваҳдати миллӣ бе мавҷудияти худогоҳии таърихӣ тасаввурнопазир аст. Таҷрибаи таърихии Тоҷикистон нишон медиҳад, ки дар лаҳзаҳои сарнавиштсоз маҳз эҳсоси ягонагии таърихӣ ва фарҳангӣ тавонистааст миллатро аз буҳронҳо берун барад. Хотираи таърихӣ заминаи эътимоди иҷтимоӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва эҳтироми мутақобилро фароҳам меорад. Он ба шаҳрвандон дарк менамояд, ки онҳо ворисони тамаддуни куҳан буда, масъулияти ҳифзи давлатдорӣ ва истиқлолиятро бар дӯш доранд.
Дар солҳои соҳибистиқлолӣ сиёсати давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба масъалаи ҳифз ва эҳёи хотираи таърихӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир намудааст. Қабули санадҳои меъёрӣ-ҳуқуқӣ, барномаҳои давлатӣ ва ташаббусҳои фарҳангӣ далели равшани ин раванд мебошанд. Дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ таъкид мегардад, ки ҳифзи таърих ва мероси фарҳангӣ яке аз пояҳои таҳкими давлатдории миллӣ мебошад.
Тадбирҳое чун таҷдид ва ҳифзи ёдгориҳои таърихӣ, гиромидошти санаҳои таърихӣ, эҳёи ҷашнҳои миллӣ ва нашри осори илмӣ ба бедорсозии хотираи таърихӣ мусоидат менамоянд. Ин иқдомҳо на танҳо аҳаммияти фарҳангӣ, балки аҳаммияти сиёсӣ ва иҷтимоӣ низ доранд, зеро онҳо ба таҳкими ваҳдати миллӣ ва болоравии сатҳи худшиносии шаҳрвандон равона шудаанд.
Маориф ва илм ҳамчун воситаҳои асосии интиқоли хотираи таърихӣ аз насл ба насл хизмат мекунанд. Барномаҳои таълимӣ, китобҳои дарсӣ, таҳқиқоти илмӣ ва фаъолияти муассисаҳои фарҳангӣ метавонанд дар ташаккули ҷаҳонбинии таърихии насли ҷавон нақши муассир бозанд. Таълим дар рӯҳияи эҳтиром ба гузашта, арзишҳои миллӣ ва дастовардҳои таърихӣ ба таҳкими ваҳдати миллӣ мусоидат менамояд. Аз ин рӯ, сиёсати давлатӣ дар самти такмили маориф ва дастгирии илм ба таври мустақим бо масъалаи ҳифзи хотираи таърихӣ иртибот дорад.
Дар шароити густариши равандҳои глобалӣ ва ҷараёнҳои ифротӣ, хотираи таърихӣ метавонад ҳамчун сипари маънавӣ хизмат намояд. Шинохти воқеии таърих ва дарки сабақҳои он ба шаҳрвандон имкон медиҳад, ки ба таблиғоти ғалат, таҳрифи таърих ва ғояҳои бегона муқовимат нишон диҳанд. Ваҳдати миллӣ дар ин замина на танҳо як арзиши сиёсӣ, балки як зарурати амнияти миллӣ мегардад.
Бедорсозӣ ва ҳифзи хотираи таърихӣ яке аз омилҳои калидии таҳкими ваҳдати миллӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳисоб меравад. Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ ҳамчун санади барномавии сиёсати давлатӣ нишон медиҳад, ки эҳтиром ба таърих, мероси фарҳангӣ ва худшиносии миллӣ на танҳо арзишҳои маънавӣ, балки унсурҳои муҳими амнияти миллӣ низ мебошанд.
Таҷрибаи солҳои соҳибистиқлолӣ собит месозад, ки таваҷҷуҳи пайваста ба омӯзиш ва таблиғи таърихи миллат, гиромидошти шахсиятҳои барҷаста ва такмили маорифу илм ба таҳкими суботи ҷомеа ва ваҳдати миллӣ мусоидат намудааст. Дар оянда низ татбиқи пайгиронаи дастурҳои Паёми Президент дар самти бедорсозии хотираи таърихӣ метавонад заминаи устувори рушди давлатдорӣ, таҳкими ваҳдати миллӣ ва болоравии сатҳи худшиносии шаҳрвандонро таъмин намояд.
КАРИМӢ СИРОҶИДДИН САЙФИДДИНЗОД,
муовини декан оид ба таълими факултети таърихи
Донишгоҳи миллии Тоҷикистон